Nếp nghĩ, nếp nhà!

Trải nghiệm cuộc sống và môi trường làm việc ở Huế cũng gần 3 năm. Rất nhiều người bảo rằng: “Huế bao năm vẫn vậy”. Đối với nhiều người yêu Huế, yêu mảnh đất Thần Kinh với những giá trị văn hóa lâu đời, trường tồn, cổ kính và kiểu cách “sông chảy vào lòng nên Huế rất sâu” thì đó là một điều đáng mừng. Còn với những thế hệ trẻ, những điều đó lại rất nhiều rào cản, có cơ hội nhưng lắm thách thức. Huế là một nơi rất yên bình so với nhiều thành phố khác vì tỉ lệ dân nhập cư ít mà có nhập cư thì người ta cũng khó để chịu được “cái nắng, cái gió” của nơi đây; không bảo là khắc nghiệt quá như ở Quảng Trị, Quảng Bình nhưng thời tiết quả làm cho con người ta trở nên “khó tánh” hơn. Quay lại chuyện đời sống Huế. Ba năm rồi mình về đây, nhìn từng dòng người, dòng chảy của Huế. Rời Huế từ lúc còn thơ dại – những năm 18 tuổi không hiểu gì về Huế, cũng không biết nhiều về con người Huế hay những giá trị của Huế bởi 7giờ 30 là phải có mặt ở nhà với tác phong rất quy cũ; đều răm rắp như vắt chanh. Để rồi sau đó 4 năm sau trở lại sống và làm việc; quả thực con người ta lớn lên, trưởng thành hơn đâu phải bởi tuổi to hơn và diện mạo thay đổi mà mà chính từ sâu bên trong, nội tâm ta thay đổi, lối nghĩ cũng khác nhiều, khác lắm sau bao nhiêu những vấp váp với anh bạn “cuộc đời” mới chính làm nên sự trưởng thành hơn. Cũng 3 năm và mọi người vẫn làm việc như vậy, một lối tư duy rất Huế, rất địa phương. Quán nhậu, quán café ngày một nhiều, nhiều oto hơn, nhiều người giàu có hơn và ẩn sau đó cũng nhiều sự mất mát: nhà sách Phương Nam – một nơi trưng bày rất nhiều đồ thủ công, mĩ nghệ, một nơi mà vào đó không chỉ có sách, nó là cả một tâm hồn Huế bao la, một nơi mà riêng mình nghĩ đó là cả một bầu trời đầy màu sắc của Huế, là nơi đáng để tự hào khi khách phương xa ghé đến; nhà sách lớn ở Huế tầm 5 nơi giờ có 4 nơi có chăng là sự đổi thay đáng có? Mình là một người học Marketing và may mắn được làm Mar trong những năm qua, các công cụ online rất dễ để có thể kinh doanh thứ gì đó, rất dễ để kiếm lời nhưng có lẽ đó là bậc thấp nhất của Mar. Vì người ta chỉ tập trung bán được hàng, ngay cả khi mình đã thử nhiều lần, ngay cả khi mình biết rằng người ta đang nói dối ngay trước mặt mình, mình vẫn muốn hỏi lại như một mong mỏi tìm thấy sự trung thực còn sót lại, một chút lòng tin từ người bán. Nhưng không ít lần mình bị “ngây ngô” trước phản ứng thản nhiên của họ chỉ đến bán được hàng. Có một bài báo nói rằng “Marketing in Vietnam is miserable” và rất nhiều trường hợp đúng như vậy.

Rồi những trải nghiệm ở các lần phỏng vấn, lần thử sức và điều bất ngờ hơn cả, 90% công ty phát triển theo kiểu “gia đình trị”: chồng làm GĐ, vợ làm kế toán; chị làm sếp thì em cũng làm mem mém sếp; hỏi quanh toàn người thân, quen… Đã có lần mình nhận 1 công việc sau 1 ngày mình NGHỈ vì biết rằng vợ là kế toán, anh chồng là Sếp mình. Phụ nữ chăm chút thì tốt nhưng kinh doanh “tiếc” những cái nhỏ nhặt thì không làm được việc và tình cảm đặt vào công việc chỉ làm cho quy trình thêm rối. Chưa kể đến tuyển dụng, được giới thiệu từ người quen sẽ tăng uy tín hơn cả chứ không phải năng lực vì các ông chủ cũng “tiếc” tiền, nghĩ rằng người thân sẽ trung thành hơn cả. Lạ thay! Ở Đan Mạch, cha làm chủ nhưng con vẫn chỉ làm một chức bình thường nếu không đủ năng lực; Giám đốc điều hành vẫn thường là một người ngoài vì thế mà doanh nghiệp người ta không quá lớn nhưng tồn tại cả trăm năm; Đức cũng như vậy. Đức với lối tư duy làm việc tỉ mỉ, độ chính xác cực kì cao mới có thể làm ra những dụng cụ bếp bền đến cả 100 năm. Còn như Huế mình, vài năm lại nghe một làng nghề gì đó gặp khó khăn, rồi các bài báo đưa tin “lối thoát nào cho làng nghề xzy?”. Mình có một sự khâm phục đối với người Nhật và dường như Nhật Bản có 1 vị trí vĩ đại trong tim mình. Việt Nam có thủ đô Hà Nội hiện đại, đông đúc và cũng có một cố đô trầm lắng như Huế; song song với Nhật lại có thủ đô Tokyo hào nhoáng, hoa lệ đứng bên một kinh đô cũ Kyoto rất bản sắc của Nhật Bản xưa cũ. Bên cạnh cái hiện đại, phát triển, chạy đua với thế giới thì đâu đó Kyoto vẫn LUÔN giữ đươc nét truyền thống thuần túy với lịch sử hơn 1000 năm, với Jidai Matsuri - lễ hội kỷ niệm quá khứ vinh quang của Kyoto với các cuộc diễu binh của khoảng 2000 người trong các trang phục từ thời kỳ Heian cho đến thời kỳ Minh Trị. Nếu khó để chạy theo những giá trị mới tại sao không cố gắng giữ vững những giá trị cũ theo đúng bản chất của nó? Để phát triển thì cần đổi mới tuy duy, cách làm việc; còn muốn bảo tồn lại cần rất nhiều ý chí và nỗ lực của con người. Làm sao để cân bằng giữa giữ “nếp cũ, nếp nhà” và kinh tế có lẽ vẫn đang là điều nhiều người muốn làm!